Opvoeden is van alle tijden. Ontwikkelen ook. Toch kennen gangbare onderwijssystemen nog niet zo’n lange geschiedenis en duurzaamheid is als thema pas recentelijk actueel. Opvoeden is volgens van Dale ‘grootbrengen en vormen’. Bij ontwikkelen staat te lezen ‘uitbreiden, verbeteren, doen groeien’ en duurzaamheid is ‘geschikt, bestemd om lang te bestaan’. Als we kinderen willen grootbrengen op een manier waarop ze kunnen groeien om lang te bestaan, kortom als we duurzaam willen opvoeden en ontwikkelen, dan zullen we van koers moeten veranderen.

De duurzaamheid van de aarde staat onder druk. Opvoeding en ontwikkeling staan evenzeer onder druk. Het duurzaamheidsprobleem van de aarde is niet simpelweg te verklaren en op te lossen. Maar het feit dat we samen niet goed in staat zijn om hoopvolle perspectieven te creëren wordt zichtbaar in van Dale’s definitie van onderwijs: ‘het systematisch overbrengen van kennis en vaardigheden door bevoegde leraren’. ‘Overbrengen’ is ‘verplaatsen’ en wekt de indruk dat de bevoegde leerkracht zijn kennis verplaatst in de leerling. Zo werkt het niet. Als we begeleiding in dienst willen stellen van een opvoeding die de duurzaamheid op deze wereld bevordert, dan is er wat anders nodig dan ‘overbrengen’.